PKO BP

Długie kolejki do okienka, mało bankomatów, siermiężny wystrój placówek i obsługa rodem z poprzedniego systemu – jeszcze kilka lat temu tak postrzegano PKO BP. Teraz, jak pokazują cykliczne sondaże Instytutu Badania Opinii „Homo Homini”, to właśnie ten bank cieszy się największym zaufaniem Polaków. To efekt dobrze przeprowadzonej prywatyzacji.

Jak świeże bułeczki

Prywatyzacja dużej instytucji jest szczególnie skomplikowana. Oczekiwania są duże, opozycja patrzy rządowi na ręce, a do tego dochodzi ryzyko, że zainteresowanie inwestorów może okazać się mniejsze, niż zakładano.

Pierwszej ofercie publicznej PKO BP również towarzyszyły duże emocje, jednak zainteresowanie akcjami banku przeszło najśmielsze oczekiwania. Po lokaty prywatyzacyjne w oddziałach PKO BP ustawiały się gigantyczne kolejki, a biura maklerskie szturmowały tłumy chętnych. Doszło do tego, że z powodu przeciążonych systemów trudno było nawet złożyć zlecenie przez internet. Ostatecznie na akcje banku zapisało się ponad 200 tysięcy osób. Sprzedano papiery wartościowe warte 7,6 miliarda złotych, a 77 procent akcji trafiło do rąk inwestorów indywidualnych. Podczas pierwszej godziny obrotu akcjami na GPW został pobity rekord (na koniec dnia obroty wyniosły prawie 2,8 miliarda złotych). Prywatyzację PKO BP pozytywnie oceniła też Najwyższa Izba Kontroli. Stwierdzono przestrzeganie regulacji prawnych oraz potwierdzono, że „zakres i sposób zbycia akcji był zgodny z upoważnieniem udzielonym przez Radę Ministrów”. Można było ogłosić sukces.

W 2008 roku Ministerstwo Skarbu Państwa zapowiedziało, że chce dalszej prywatyzacji PKO BP, a co za tym idzie – zmniejszenia swojego udziału w spółce (w 2008 roku do resortu należało 52,4 procent udziałów). Jesienią ubiegłego roku podczas kolejnej oferty do publicznego obrotu wprowadzono 200 milionów akcji po cenie emisyjnej 20,50 złotego. Również ta emisja okazała się wielkim sukcesem. Inwestorzy objęli wszystkie oferowane akcje, a bank zyskał ponad pięć miliardów złotych. Po tym etapie udział Skarbu Państwa zmniejszył się do niespełna 41 procent. Mimo że – jak mówi Emil Szweda, analityk Open Finance – nowa emisja akcji pozbawiła Skarb Państwa większościowego udziału, to akcjonariat (inny niż państwowy) jest zbyt rozproszony, by mógł mieć realny wpływ na prowadzoną przez bank politykę. – Dużo można sobie obiecywać po ostatnich zmianach w zarządzie banku i zatrudnieniu Zbigniewa Jagiełły na stanowisku prezesa, dlatego jestem optymistą. Ale czas, który upłynął od tej nominacji, jest zbyt krótki, by rzetelnie oceniać jakość zmian – ocenia Szweda.

Im mniej, tym więcej

Co bank zyskał dzięki prywatyzacji? Odpowiedź jest prosta – zastrzyk kapitału. Ale nie tylko. Jak tłumaczy Marek Arent, analityk finansowy w firmie Expander Advisors, zmniejszanie się udziału Skarbu Państwa w największym banku pozytywnie oddziałuje na zarządzanie tą instytucją. – Jednym z głównych powodów tego stanu rzeczy jest zmniejszenie wpływu polityków na PKO BP. To stwarza szansę, że zarząd nie jest powoływany z klucza partyjnego. Pracownicy wysokiego szczebla mogą więc skoncentrować się na realizacji strategii firmy – mówi Arent.

Podobnego zdania jest doktor Wojciech Warski, ekspert Business Centre Club: – PKO BP dzięki prywatyzacji zerwał z wizerunkiem banku państwowego. A instytucja państwowa, choćby była najlepsza, to w powszechnym mniemaniu będzie kiepska. Dlatego w interesie instytucji finansowej, by mogła działać na wolnym rynku, było zerwanie z tym wizerunkiem.

Bank włożył wiele wysiłku w poprawę swojej oferty i zmianę wizerunku. Unowocześnił placówki, wprowadził nowe produkty finansowe i udoskonalił już istniejące. Dzięki temu może się pochwalić 16-procentowym wzrostem zarówno wartości kredytów udzielanych klientom detalicznym, jak i portfela depozytów.

– Niewątpliwie wprowadzenie akcji na giełdę otworzyło nowe możliwości rozwoju. PKO BP stał się bankiem nowoczesnym, wzrosła efektywność jego funkcjonowania, rozwinięto ofertę produktową, usprawniono jakość obsługi, zakończono proces wdrażania zintegrowanego systemu informatycznego – wymienia Bartosz Drabikowski, wiceprezes zarządu PKO BP.

– Do poprawy jakości przysłuży się również nowo utworzone w strukturach PKO BP biuro innowacji, którym pokieruje Michał Macierzyński. Nowa jednostka powinna spowodować odświeżenie oferty produktowej banku – przewiduje Marek Arent.

Paradoksalnie na korzyść banku podziałał też kryzys. Wizerunek działającej od kilkudziesięciu lat i największej instytucji na rynku stał się równoznaczny ze stabilnością i bezpieczeństwem. Gdy prasa pisała o kłopotach kolejnych banków, w stronę PKO BP zaczęły spoglądać osoby wcześniej niezainteresowane „państwowym molochem”.

Większy kawałek tortu

Czas na realizację strategii na lata 2010-2012. Jednym z jej podstawowych założeń jest umocnienie pozycji lidera w sektorze bankowym. Pomocne w tym mają być pieniądze z ostatniej emisji akcji.

Zarząd spółki zapowiedział, że chce je wykorzystać do 2011 roku. Według planów około 80 procent wpływów z oferty przeznaczone zostanie na wzmocnienie akcji kredytowej, z czego prawie 60 procent i stanowić będzie wsparcie dla rozwoju segmentu detalicznego, a reszta dla segmentu korporacyjnego.

– Strategia zakłada zbudowanie niekwestionowanej pozycji lidera w najważniejszych segmentach i kategoriach produktów oraz dynamiczny rozwój bankowości elektronicznej – mówi Drabikowski. Unowocześniony zostanie proces obsługi klientów, rozwijane będą kanały dystrybucji, ze szczególnym naciskiem na kanały elektroniczne.

Wzmocniona zostanie także oferta dla firm. – Chcemy przygotować jak najlepszą ofertę w ramach takich grup produktów, jak leasing, factoring czy usługi bankowości transakcyjnej. Dzięki tym działaniom bank pozyska nowych klientów korporacyjnych, stając się dla nich dostawcą wszystkich produktów i usług finansowych wspierających ich rozwój – przekonuje Bartosz Drabikowski.

Również analitycy oczekują w najbliższym czasie aktywnych działań banku.

– Po ostatniej emisji akcji PKO BP ma pieniądze, co oznacza, że może prowadzić akcję kredytową na szeroką skalę. Można więc liczyć na to, że kredyty hipoteczne czy kredyty dla małych firm będzie można dostać w tym banku łatwiej niż w innych – przewiduje Emil Szweda.

PKO BP zaczynał proces prywatyzacji z pozycji staroświeckiej instytucji, stabilnej, posiadającej grono lojalnych klientów, ale nieco zacofanej w porównaniu z bankami z zagranicznym kapitałem. W toku zmian dostał zastrzyk kapitału, który pozwolił mu na rywalizowanie z konkurencją przez nowe produkty finansowe, a także na dostosowanie placówek do nowoczesnych standardów.

– Trudno by było to osiągnąć, gdyby PKO BP nadal był państwowy. Wszystko, co publiczne, co widać na przykładzie stoczni lub PLL LOT, w naszych realiach targane jest sprzecznymi interesami poszczególnych grup, między innymi związków zawodowych. Sukces instytucji jako takiej stoi na samym końcu – podsumowuje Wojciech Warski.

Na szczęście te problemy największy polski bank ma już za sobą.