Uzdrowisko Nałęczów

Bolesław Prus pisał w „Kurierze Warszawskim” w 1885 r.: „W takim Nałęczowie widywałem ludzi chorych na płuca, żołądek, nerwy, tak – że o własnych siłach chodzić nie mogli. No i mimo to tamtejszy kumys, hydroterapia i powietrze stawiały ich na nogi, jeżeli nie w pierwszym, to w drugim roku; naturalnie, gdy choroba nie weszła w fazę nieuleczalną, na którą pomaga tylko jeden gatunek wody – styksowa...”

Tak oto jeden z najsłynniejszych polskich pisarzy opisywał początki działalności pięknie położonego uzdrowiska w połowie drogi między Lublinem a Kazimierzem Dolnym. Prus był wiernym fanem Nałęczowa, podobnie jak później inni literaci – Henryk Sienkiewicz, Stefan Żeromski, czy Ewa Szelburg-Zarembina. Bo Nałęczów, szczególnie po odkryciu w miejscowym parku źródeł leczniczych wód mineralnych zaczął przyciągać jak magnes kuracjuszy i złaknionych wypoczynku letników, którzy nie tyle chcieli się podleczyć, ile spędzić wolny czas z dala od miejskiego zgiełku Warszawy, czy Lublina.

Lecznicze wody nieraz ratowały skórę szefom uzdrowiska, którzy czasem nie mieli pieniędzy i pomysłów na dalsze funkcjonowanie firmy. Na początku lat 90-tych ówczesne kierownictwo państwowego przedsiębiorstwa „Uzdrowiska Nałęczów” postanowiło wydzielić spółkę – córkę, która zajęła się wyłącznie produkcją wody mineralnej. Uzdrowisko miało udziały w spółce,a ponieważ woda zawsze nieźle się sprzedawała, to i cały sanatoryjny interes jakoś się kręcił. Choć z trudem.

– Na początku lat 90-tych pościel zmieniana była raz na turnus, był przydział papierutoaletowego, pokoje nie miały łazienek i toalet. I w dodatku narzucono z góry normy zatrudnienia – tylko palaczy było trzydziestu pięciu. Gdyby nie sprzedaż wody, uzdrowisko miałoby kłopoty z utrzymaniem się na powierzchni – opowiada Wojciech Gucma, od 1996 r. prezes państwowego uzdrowiska, a potem sprywatyzowanego Zakładu Leczniczego Uzdrowisko Nałęczów S.A.

Ówcześni szefowie uzdrowiska robili, co mogli, by unowocześnić jego działalność. Zastąpili kotłownie węglowe kotłowniami na gaz, odremontowali niszczejący gmach „Starych Łazienek”, jednego z czołowych budynków kompleksu uzdrowiskowego i ułożyli nowe wodociągi. Ale pieniędzy, które uzbierali, nie starczyło na gruntowne, rewolucyjne inwestycje. Musieli pomyśleć o trwałym rozwiązaniu.

– Sprzedaż firmy była jedynym rozsą-dnym wyjściem. W 1999 r. uzdrowisko zostało skomercjalizowane, staliśmy się jednoosobową spółką Skarbu Państwa. To był pierwszy i naturalny krok do prywatyzacji – mówi dziś Wojciech Gucma.

I pierwsza prywatyzacja polskiego uzdrowiska. 22 sierpnia 2001 r. Zakład Leczniczy, położony na siedmiu hektarach wśrod malowniczego parku kupiła holenderska spółka East Springs International NV z siedzibą w Amsterdamie. Państwo sprzedało Holendrom 85 proc. udziałów w spółce za 38,8 mln zł, resztę objęli pracownicy. Uzdrowisko zrezygnowało z udziałów w spółce, produkującej wodę mineralną, w zamian za to nowy inwestor zobowiązał się do wyłożenia na wszelkie inwestycje – remonty i budowę nowych gmachów nie mniej, niż 30 mln zł w latach 2002-2004. Zapewnił też, że nie zredukuje zatrudnienia poniżej 441 etatów do stycznia 2005 r.

– Znalezienie inwestora to nie było proste zadanie. Nie rzuciło się nagle tysiąc chętnych do kupienia uzdrowiska. Trzeba było mieć pomysł na dalsze funkcjonowanie firmy, na jej dynamiczny rozwój – opowiada Gucma.

Holendrzy dostali dokument strategiczny, w którym władze uzdrowiska przedstawiły klarownie swoją wizję: sanatorium będzie się rozwijało w oparciu o współpracę z Narodowym Funduszem Zdrowia, powstanie też SPA i specjalistyczne ośrodki medyczne, nastawione na poważne leczenie, a nie sanatoryjną kurację, czy odnowę biologiczną.

Okazało się, że współdziałanie tych trzech elementów zadziałało. Zakład Leczniczy Uzdrowisko Nałęczów podpisał kontrakt z NFZ na świadczenie usług sanatoryjnych, a nowopowstałe gmachy – Atrium i Termy Pałacowe wykorzystano m.in. na SPA. Ściągnięto też do Nałęczowa lekarzy specjalistów – powstał ośrodek chirurgii oka prof. Zbigniewa Zagórskiego, ośrodek kardiologii inwazyjnej „Ikardia” oraz ośrodek leczenia ortopedycznego „Arthros”. Holendrzy zrobili więcej, niż wynikało z umowy – zainwestowali w sanatorium aż 40 mln zł.

– Od czasu, gdy weszli do uzdrowiska, zaczęły zmieniać się warunki, w jakich przyjmowaliśmy gości i kuracjuszy. Wyremontowaliśmy budynki sanatoryjne i postawiliśmy trzy nowe – Atrium, Termy Pałacowe i Jesienną Rezydencję – dziś w każdym pokoju jest telewizor, łazienka, toaleta i telefon. Mamy też swój kanał informacyjny. Gość włącza telewizor i dowiaduje się o zaletach uzdrowiska i ofertach – mówi prezes Gucma.

Największym sukcesem było jednak przekonanie kuracjuszy, że do sprywatyzowanego sanatorium można pojechać nie wydając ani grosza. Umożliwiał to kontrakt z NFZ. Fundusz płacił za pobyt kuracjuszy.

– Okazało się nawet, że rok w rok przychody z NFZ nam rosły, podczas, gdy w innych uzdrowiskach spadały – dodaje Gucma.

To prawda – jeszcze w 2000 r., tuż przed prywatyzacją przychody z NFZ wynosiły 5,7 mln zł, a w tym roku, tylko po dziewięciu miesiącach przychodów z NFZ było 11,6 mln zł. Kuracjusze mogą liczyć na takie same warunki, jak klienci komercyjni, którzy płacą z własnej kieszeni za pobyt w Nałęczowie. Ale Gucma przezornie patrzy na przyszłość uzdrowiska i dlatego od pewnego czasu we współpracy z NFZ stawia na finansowanie specjalistycznej medycyny, a nie zabiegów kuracyjnych.

– W wyniku kryzysu NFZ ma coraz większe pustki w kasie, bo topnieją wpływy ze składek. Jeśli urzędnicy będą mieli do wyboru: sfinansować kurację w uzdrowisku z borowiną albo leczenie w prywatnej klinice ortopedycznej, to raczej sfinansują to drugie – zauważa prezes Gucma.

Od 2007 r. spółka zaczyna przynosić zyski. Najgorszy był 2004. – uzdrowisko zanotowało 7 mln zł straty, bo oddano wówczas do użytku sztandarowe inwestycje. Jeszcze w 2005 r. firma była na minusie, w 2006 r. bilans finansowy wyszedł na zero, a w 2007 r. uzdrowisko zarobiło milion złotych. W tym roku, do końca września firma zarobiła już 1,4 mln zł. Pod koniec grudnia ruszy rozbudowa hotelu uzdrowiskowego na potrzeby Euro 2012.

– Po wynikach widać, że rośniemy i że działalność uzdrowiskowa jest jednak opłacalna, jeśli realizuje się rozsądne pomysły – uważa Gucma.

Bez holenderskiego kapitału nie byłoby też pieniędzy na promocję gminy, która stoi kuracjami i szczyci się hasłem: gmina zdrowia, urody i sportu – rocznie uzdrowisko wydaje 1,5 mln zł na cele marketingowe: wspólnie z gminą urządzane są międzynarodowe wyścigi w kolarstwie górskim Grand Prix MTB oraz zawody balonowe. Zakład Leczniczy założył też lokalną organizację turystyczną, która zrzesza jedenaście gmin i uruchomił portal Kraina Lessowych Wąwozów, reklamujący jedną z największych atrakcji turystycznych regionu.

– Uzdrowisko jest wielkim atutem gminy. Dzięki temu, że zarabia i ma pieniądze na dalsze inwestycje, rozwija się też cała gmina – więcej ludzi przyjeżdża po to, by napić się Nałęczowianki i wypocząć w parku, niekoniecznie od razu zapisując się na kilka godzin zabiegów – mówi Artur Rumiński, zastępca burmistrza Nałęczowa.

Wniosek jest oczywisty: Nałęczów daje dobry przykład innym państwowym uzdrowiskom. Niebawem dojdzie do sprzedaży sanatorium w nadmorskiej Ustce – zainteresowanie ofertą wyraziła już spółka Hotel Lubicz. W rękach państwa są na razie 24 uzdrowiska. Tylko siedem z nich ma pozostać w rękach państwa. Nie dalej, jak trzy lata temu polskimi uzdrowiskami zainteresowane były firmy z krajów Bliskiego Wschodu, takich jak Kuwejt i Arabia Saudyjska, dziś pośród potencjalnych kupców są głównie firmy polskie, np. Centermed, Remes, czy STP Investment z Bochni. Aż 21 uzdrowisk ma dodatnie wyniki finansowe, co zwiększa ich wartość.